نوشته شده توسط سید در سه شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1389 |

به لطف ناهماهنگی‌های همیشگی، كمی طول كشيد تا برسيم به محل دیدار و همه آنهايی كه قرار بود، آمده‌بودند و در صف‌های نماز نشسته بودند. وقتی نشستيم صدای اذان می‌آمد. چند دقيقه بعد رهبر هم آمد و ايستاد به نماز. جلسه كمی غير منتظره بود. بهمن ماه سال گذشته رهبر با دست‌اندركاران كتاب «دا» ديدار داشتند. الان هم موقع نمايشگاه كتاب، و جلسه با مسوولين و كاركنان فقط يك انتشارات (حتی اگر سوره مهر باشد و وابسته به حوزه هنری)‌ جالب بود. نماز خوانديم و منتظر پايان تعقيبات رهبر ايستاديم تا هرچه می‌توانيم نزديك‌تر به ايشان بنشينيم. رهبر مثل هميشه نشست زير عكس امام و ما هم نشستيم اطرافش. فرصت شد تا باز هم از نزديك ببينمش، ديگر مدت‌هاست در صورتش موی سياهی نيست و چهره‌اش خبر از سال‌های زياد عمر می‌دهد. هرچند وقتی صحبت يا سوال می‌كند، خبری از آن كهولت نيست و شادابی جايش را می‌گيرد. عبای قهوه‌ای رنگ تابستانی پوشيده بود و قبای زيتونی رنگ و چفيه‌ای كه حتما توسط كسی درخواست می‌شد تا آخر جلسه. مثل هميشه سر گرداند و همه جمعيت را از نظر گذراند و به چشم‌های حاضران نگاه كرد و آرام سر تكان داد و گفت: من آماده شنيدن هستم.

آقای خاموشی كه رييس سازمان تبليغات اسلامی است، اول شروع كرد و كوتاه گزارش داد و گفت: جوانان دنبال نقطه نظرات حضرت عالی در حوزه فرهنگ هستند.

بعد از خاموشی، محسن مومنی صحبت كرد، او هم كوتاه. چند روزی بيشتر از صدور حكم رياستش بر حوزه هنری نمی‌گذشت و تازه ساعت 9 صبح از سفر كربلا رسيده بود و خودش را رسانده بود به جلسه. يك بار اين آقای مومنی را همراه رضا اميرخانی و سيدعلی كاشفی خوانساری در يكی از خيابان‌های كربلا ديدم، آن موقع كه بازار زيارت‌های قاچاقی داغ بود. شايد به همين خاطر هر وقت می‌بينمش برايم كسوت زائر كربلا را دارد.

رهبر در طول صحبت‌های خاموشی و مومنی آرام نشسته بود؛ گاهی به آن‌ها نگاه می‌كرد و  گاهی چشم  می‌دوخت به موكت‌های اتاق.

كنار مومنی، بنيانيان نشسته بود ولی ميكروفون را هل دادند جلوی حمزه‌زاده كه رييس انتشارات سوره مهر است. حمزه‌زاده از رهبر تشكر كرد كه اين فرصت را برای كاركنان سوره مهر به وجود آورده است. رهبر پرسيدند: يعنی همه حاضران از سوره هستند؟ حمزه‌زاده اول گفت: تقريبا و بعد با رندی ادامه داد: همه جوان‌های جلسه از سوره هستند. دروغ هم نبود همه فروشندگان غرفه سوره در جلسه بودند، منشی‌ها و كارمندان و بعضی نويسنده‌ها مثل حبيب احمدزاده و بهبودی و سرهنگی و...

حمزه‌زاده ادامه داد و نكاتی درباره مشكلات نشر به طور عمومی و مسائلی درباره سوره مهر به طور اختصاصی گفت. از جمله گفت: ما مشكل فروشگاه در خيابان انقلاب داريم كه يك ملك را شناسايی كرديم تا در صورت موافقت شما...

رهبر كه دستش به ريش‌های سفيدش بود گفت: خوب بساط كنيد!

چند نفری خنديدند ولی من حس نكردم ايشان شوخی كرده باشد. روحيه دوران جوانی ايشان را هركه بشناسد می‌داند كه برای حل مشكلات، منتظر رفع همه موانع نمی‌نشیند.

حمزه‌زاده ادامه داد كه 95 درصد محصولات را مردم خريده‌اند و فقط 5 درصد را نهادها و ارگان‌ها.
معلوم بود قرار است صحبت مفصل‌تری از دو رييسش داشته باشد، به مثلث توليد، ترويج و توزيع برای توفيق نشر اشاره كرد و با ارائه آماری از فراهم نبودن زمينه‌ها، مخصوصا در امر ترويج و توزيع گله كرد.

رهبر باز هم وسط حرف‌های حمزه‌زاده آمد و پرسيد: چه كسی بايد اين كارها را انجام بدهد؟ حمزه‌زاده با هوشمندی استفهام سوال رهبر را فهميد و گفت كه خودشان چه كارهايی انجام داده‌اند.

اشاره به 80 چاپ كتاب «دا» در سال 88، قسمت ديگری از صحبت‌های حمزه‌زاده بود. اگر تعداد روزهای سال را بر اين 80 نوبت چاپ تقسيم كنيم (بدون درنظر گرفتن تعطيلات) كتاب «دا» تقريبا هر چهار و نيم روز يك بار چاپ شده و اين يعنی بخش عمده‌ای از توان و انرژی مجموعه صرف اين اين شده‌است كه يك كتاب را تجديد چاپ كنند، آن هم در تيراژ 2500 نسخه. هميشه برايم اين سوال وجود داشته است كه چرا وقتی مدير نشری می‌داند كتابش اقبال دارد، به جای چاپ متعدد، تيراژش را زياد نمی‌كند! همين كار را می‌كنند كه در آن مثلث توليد، ترويج و توزيع، مجبورند بيشتر انرژی‌شان را بگذارند برای توليد و «بابانظر»شان می‌ماند زمين در ضلع‌های ترويج و توزيع.

به نمايشگاه كتاب اشاره كرد و اينكه برگزاری آن چرخه‌ی فروشِ فروش‌گاهی كتاب را دچار مشكل می‌كند (اين حرف را قبلا از رضا اميرخانی شنيده يا خوانده بودم) و نبود فروش‌گاه‌های زنجيره‌ای كه كتاب را معقول توزيع كنند. گفت «دا» با 110 بار چاپ، هنوز همه‌جا توزيع نشده و فقط در شهرهای بزرگ فروخته شده‌است. بعد، از آقای سرهنگی خاطره‌ای گفت كه با برنامه‌ای زنده و طولانی در سيمای كرمان همراه خانم زهرا حسينی درباره «دا» صحبت كرده‌اند و بعد تماس گرفته‌اند كه كرمان آماده توزيع «دا»ست. اما حمزه‌زاده به سرهنگی گفته‌بود كه هيچ اتفاقی نخواهد افتاد چون كرمان هيچ زمينه توزيع و فروش مناسبی ندارد. رهبر باز هم بين حرف‌های حمزه‌زاده آمد و پرسيد: بالاخره رفتيد كرمان يا نه؟

باز هم چند نفری خنديدند و باز من فكر می‌كنم آقا مزاح نكرد.

وقتی بالاخره حمزه‌زاده كوتاه آمد، رهبر گفت: شما مسائل زيادی گفتيد. بايد اين صحبت‌ها را منسجم كنيد، با دليل و منطق. خلاصه حرف اين نشود كه نمايشگاه كتاب بايد تعطيل شود يا فقط بايد فروشگاه زنجيره‌ای كتاب راه بيفتد. حالا كه علاقه داريد به اين موضوع، اين صحبت‌هايی كه كرديد را متين و منطقی مكتوب كنيد.

رهبر به آقای بنيانيان توجهی كرد و گفت: شما حرفی نمی‌زنيد آقای بنيانيان؟ بنيانيان هم خودش ميكروفن را كشيد جلو و تشكر كرد از همه كسانی كه در دوران رياستش بر حوزه هنری، به او كمك كرده‌بودند.

آن‌طرف‌تر آقای بهبودی نشسته بود. رهبر گفت: آقای بهبودی شما بفرماييد. بهبودی جواب داد: من مهمانم! رهبر به آقای سرهنگی كه كنار بهبودی نشسته بود نگاه كرد و گفت: آقای سرهنگی شما بفرماييد. سرهنگی با اشاره سر جواب داد كه حرفی ندارد. رهبر با لحن دوستانه‌ای گفت: حالا 2 كلمه بفرماييد. سرهنگی اما با تجربه‌تر از آن بود كه در چنين جلسه‌ای با وقت كم، صحبتی از سر تعارف بكند.

رهبر كه ديد ديگر كسی قرار نيست صحبت كند، صحبتش را شروع كرد: خيلی متشكرم از زحمات دوستان و تلاشی كه برای مساله كتاب داريد... مساله كتاب هم‌چنان يكی از مسائل اصلی و درجه يك در مقوله فرهنگ است...

رهبر انقلاب صحبت‌های خوبی درباره فرهنگ، كتاب، ادبيات و ... كردند كه بخش‌هایی از آن منتشر شد.

آخرهای صحبت رهبر خطاب به آقای حمزه‌زاده گفت: البته خوب است كه 110 بار اين كتاب چاپ شده ولی سرجمع می‌شود حدود 300,000 نسخه، اين علامت خيلی خوبی نيست. خوب بود كه تيراژ چاپ برود بالا؛ چند ميليون؛ با همين تعداد چاپ.

به خانم حسينی هم رو كردند و گفتند: والده شما خوب هستند خانم حسينی؟...
گفتگوی رهبر با خانم حسينی ادامه پیدا كرد. خانم حسينی گفت: من عهد كرده‌ام هرجا دستم به مسئولی رسيد...
رهبر ادامه داد كه: بله می‌دانم... راجع به مشكلات خرمشهر پيگير باشيد...

معلوم شد قبلا هم حسينی به رهبر گله و شكايت وضع خرمشهر را كرده‌است. حسينی تند تند راجع به مشكلات فرهنگی و نفوذ وهابيت و مسوولانِ كم‌كار صحبت‌هايی كرد و رهبر با آرامش گوش داد و جايی گفت: البته بگويم برای خرمشهر كارهای خوبی هم انجام شده كه من با خبرم؛ هرچند شما يادِ دوران بچگی خودتان هستيد و خاطرات قدم‌زدن كنار شط؛ كه بله شايد آن‌طور نشده خرمشهر.

حسينی گفت: شما دفعه قبل گفتيد مشكلات خرمشهر را بنويسم و بدهم به یكی از مسئولان. ولی با اينكه شماره من را گرفتند ولی تماسی گرفته نشد. چندبار دیگر هم نوشتم ولی...

گله‌گذاری مفصل حسينی باعث شد یكی از مديران اجرايی كه آن‌جا بود، وارد معركه بشود و همان‌جور دم‌دستی گزارشی از فعاليت‌های در حال انجام در خرمشهر را بدهد.

رهبر حرف‌های آن مدير اجرايی را هم گوش كرد و گفت: اين‌ها را كه خودم می‌دانم، مساله الان اين است كه با ايشان تماس گرفته نشده.

بعدتر البته حسينی به رهبر گفت: ببخشيد كه جسارت كردم و رهبر جواب داد: عيبی ندارد، چه جسارتی!

صحبت در این مورد تا آخر جلسه ادامه داشت و موقع رفتن رهبر يكی از خانم‌ها چفيه را گرفت و رهبر خداحافظی كرد و تازه آدم‌های جلسه همديگر را پيدا كردند. حسينی با آن آقای مسئول صحبتش ادامه داشت: بله می‌دانم بودجه زيادی می‌رود خرمشهر... و مسئول اجرايی بالاخره قضيه را ختم كرد كه: كلی كه نمی‌شود، مصداقی بنويسيد ما پيگيری می‌كنيم.

وقتی می‌رفتم از آنجا شنيدم خانم زهرا حسينی به كسی می‌گفت: من مخاطب 8 ساله‌ای داشتم كه كتاب را می‌خواند. گفتم نخوان برای تو زود است و او جواب داد مطالب تلخ هست ولی نااميدكننده نيست.

دلم برای چندمين بار برای سيده اعظم حسينی كه هفت سال زحمت مصاحبه و تدوين كتاب را كشيده بود، سوخت كه در اين ميانه مورد توجه قرار نمی‌گيرد و زهرا حسينی فكر می‌كند خوانندگان، مخاطب او هستند. خواننده كتاب، مخاطب خاطرات او است كه با تلاش و تنظيم خيلی خوب اعظم حسينی به عنوان مطلبی خواندنی تلطيف شده است. حتی شنيده‌ام جايزه كتاب جلال آل احمد را هم به اعظم حسينی نداده‌اند (يا همه‌اش را نداده‌اند). تنها كسی كه از قلم نينداخت سيده اعظم حسينی را، خود رهبر بود: «اين خانم (سيده اعظم حسينی) با مهارت و استادی آن (كتاب دا) را تنظيم كرده، حقا در يك حد نصاب است، كتاب قابل طرح جهانی است»

و من به عنوان كسی كه كمی (واقعا كمی) نويسنده است می‌دانم اين جمله خستگی را از تن سيده اعظم حسينی درآورده‌است.

نوشته شده توسط سید در سه شنبه بیست و یکم اردیبهشت 1389 |

كتاب «دا» پیشنهادی ویژه است. روایتی تازه از دفاع جانانه‌ی مردان وزنان ایران دربرابر عراق متجاوز، كه با هر سلیقه‌ای جور درمی‌آید. وقتی كتاب را خواندید، مات و مبهوت می‌شوید؛ انگار تا قبل از این، چیزی از خرمشهر سال 59 نمی‌دانستید. پانصد و شصت و سومین اثرِ دفتر ادبیات و هنر مقاومت حوزه هنری؛ خاطرات دختر جوانی است كه روزهای نخست جنگ تحمیلی در خرمشهر را روایت می‌كند.

رونمایی از «دا»
كتاب «دا» در 26 مهر 1387 در حوزه‌ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی، رونمایی و در كمتر از یك سال و نیم -در اسفند سال  1388 - به چاپ یكصدم رسید. استقبال بی‌نظیر مردمی از اثر در قیاس با نمونه‌هایی از خاطرات دفاع مقدس، مرزهای متعارف چاپ و نشر آثار جنگ را درنوردید و شگفتی آفرید. این سرعت فراگیری، غبار از خاطرات چاپ‌نشده دفاع مقدس زدود و تحرك تازه‌ای در این حوزه پدید آورد. «دا»، گویی همت افرادی مانند مرتضی سرهنگی، هدایت‌الله بهبودی، علیرضا كمری، احمد دهقان و دیگر دست‌اندركاران مكتوبات دفاع مقدس را برای بازخوانی خاطرات جنگ و تبدیل روایت‌های شفاهی به آثاری فاخر و پرمخاطب، دوچندان كرد.

مادری كه نمی‌خواست خاطرش را بازگو كند!
كلمه‌ی «دا»، در گویش محلیِ لری به معنی مادر است و زهرا حسینی با انتخاب این عنوان خواسته است رنج، اندوه، تلاش و مقاومت مادران ایرانی را یادآور شود. سیده‌زهرا حسینی یك كرد ایرانی است كه پدر و مادرش، پیش از ولادت او در عراق زندگی می‌كردند و او در سال ١٣۴٢ در آنجا به دنیا آمده است. در كودكی همراه خانواده‌اش به ایران بازگشت و پدرش در خرمشهر ساكن شد و پس از مدت‌ها سرگردانی به عنوان رفتگر به استخدام شهرداری درآمد.

او كه پس از كلاس پنجم ترك تحصیل كرد، فرزند دوم از شش فرزند خانواده بود. خانواده‌اش،  به ویژه پدر، سخت پای‌بند مذهب بود و او با چنین اعتقاداتی پرورش یافت و همراه برادر بزرگترش، علی، در فعالیت دوران انقلاب و پس از آن شركت كرد. با آغاز جنگ، زهرا حسینی كه در آن هنگام دختری هفده ساله بود،‌ خود را در وسط ماجرا یافت. همین كه اعلام كردند جسد شهدا در گورستان روی زمین مانده است، به یاری غسالان شتافت و با شهامت و مقاومتِ روحی كم‌نظیر، به غسل و كفن و دفن آن‌ها كمك كرد. به كاركنان گورستان غذا رساند، مردم را برای این كار بسیج كرد، امدادگری آموخت و در هر كاری كه پیش می‌آمد، از امدادگری، زخم‌بندی، حمل مجروحان، تعمیر و آماده‌سازی اسلحه، پخت و پز و توزیع امكانات فعالیت داشت. تنها هدفش این بود كه مفید باشد و به مردم خدمتی كند. پدر و برادرش در جنگ خرمشهر شهید شدند و او با دست خود آنان را در گور نهاد. خواهر كوچك‌ترش را در كارها شركت داد. در جریان دفاع از خرمشهر مجروح شد و تركشی در نخاع او جای گرفت كه پس از آن همیشه با اوست و ناگزیر از تحمل عوارض آن است. با این حال، او از پای ننشست و پیوسته كوشید تا در خدمت جبهه و جنگ و با مردم جنگ‌زده باشد.

سیده‌زهرا حسینی راوی كتاب «دا»، تا چند سال پیش حاضر به یادآوری عمومی خاطراتش نبود. بعد از مدتی نظرش عوض شد: «جنگ كه تمام شد گفتیم خیالمان راحت است و می‌رویم پی زندگی. سال‌ها گذشت و دیدم ارزش‌ها كم كم رنگ می‌بازد و ضد ارزش‌ها برجسته می‌شود. وقتی كار به این جا رسید دیدم اگر سكوت كنم به تمام مقدساتی كه به خاطرش جنگیده‌ایم خیانت كرده‌ام. برایم مهم بود كه این خاطرات را به كی و كجا بسپارم. در وهله اول مهم‌ترین اصل برای من، اصل ولایت بود، چون انقلاب ما بر اساس ولایت بود. دوست داشتم جایی كه می‌خواهد این خاطرات را منتشر كند به اصل ولایت معتقد باشد. همچنین امین باشد و آنچه را كه من می‌گویم بنویسد نه آنچه را كه خود در نظر دارند. یك بار شهید آوینی و چندین‌بار از طرف ایشان خواستند با من برای بازگویی خاطرات مصاحبه كنند كه در آن زمان حاضر نشدم. بعدها كه تصمیم گرفته بودم خاطراتم را منتقل كنم از دفتر ادبیات با من تماس گرفته شد ولی چون این دفتر را نمی شناختم، رد كردم. بعد از تحقیق در مورد دفتر قبول كردم و خاطرات را در اختیار آنها قرار دادم. خلاصه این كار با تمام سختی‌هایش هفت سال طول كشید.»

هفت سال بازگویی خاطرات!
اعظم حسینی، تدوینگر و نویسنده كتاب «دا» كه با صبر و وسواس خود در طی هفت سال نقش والائی در به ثمر رساندن كتاب داشته است. وی درباره خاطرات خود از دوران نگارش كتاب گفته است: «این حجم از مطالب به یكباره گفته نشد، مثل ساختمانی كه از ابتدا نقشه آن طراحی می‌شود، ابتدا مطالب اصلی و سپس تمام جزئیات تدریجا به كار اضافه شد. در تمام طول این سال‌ها یك نگرانی مرا تهدید می‌كرد و آن این بود كه اگر خانم حسینی دیگر حاضر به همكاری نباشد این ساختمان نیمه تمام به چه سرنوشتی دچار خواهد شد؟!»

روایت واقعیاتی شفاف و مستند پیرامون روزهای نخستین حضور دشمن در خاك ایران توسط راوی كه آن زمان هفده سال داشته و با صداقت هر چه تمام تر طی یك فرآیند سخت و زمان‌بر به شكل‌گیری كتاب، نثر روان و صمیمی كتاب، جنگ را در دل زندگی دیدن، پرداخت متناسب هر موضوع، از دلایل اقبال مردم به كتاب است.

از طرفی نوع تدوین كه پاسخ‌های پراكنده را بسیار منطقی و با رعایت همزمان اصل استناد به مانند یك داستان كنار هم چید و موارد دیگر را می‌توان به عنوان دلایل خواندنی شدن كتاب برشمرد.

استقبال گسترده و انتخاب به عنوان كتاب سال
این كتاب به غیر مردم در بین مخاطبانی از طیف سیاسی نیز بازخورد خوبی داشته و در كنار اظهارنظرهای كلامی تنی چند از سیاسیون مانند رئیس جمهور، 48 نفر از نمایندگان مجلس در نامه‌ای به وزیر ارشاد، رئیس سازمان صدا و سیما و رئیس سازمان تبلیغات اسلامی خواستار تدوین فیلم و سریال بر اساس كتاب «دا» شدند.

در این نامه با اشاره به اهمیت كتاب «دا» و توجه وافر جامعه به ویژه اهل فرهنگ و ادب و نویسندگان و هنرمندان به آن عنوان یكی از آثار ارزنده و فاخر ادبیات دفاع مقدس، از این كتاب به عنوان «اثری ماندگار و مؤثر كه شایسته توجه ویژه و در خور ارزش‌های دفاع مقدس از سوی متولیان فرهنگی است» یاد شد.

از طرفی، تصاویر ارائه شده در كتاب بسیار زنده است، تصاویر و توضیحات جزئی‌پردازانه ایستا اما برجسته و بعضاً جوشان، تصاویر اكشن، حس‌برانگیز، پویا و زنده و بعضاً وحشتناك و حتی چندش‌آور و لرزاننده و توضیحات دقیق و رنگی كه تحسین‌برانگیز است. ماجرای اقتباس سینمایی از «دا» جنبه دیگر ماجرای این كتاب بود كه از ۸۷، با طرح ادعای برخی كارگردانان سینما و اعلام آمادگی برخی دیگر برای اقتباس از این كتاب، تنور بازار «دا» را گرم كرد.

همچنین، كتاب «دا» برگزیده جشنواره‌های مختلفی همچون شهید غنی‌پور، جایزه جلال آل احمد و جایزه كتاب سال شده است.

از دیگر حاشیه‌های آن می‌توان به مسابقات كتابخوانی و جوایز ادبی، جلسات نقد و بررسی، اعلام این اثر در لیست پرفروش‌ها و پرخواننده‌ترین، و ترجمه‌ی آن به زبان‌های مختلف از جمله انگلیسی، اردو و تركی اشاره كرد.

رهبر و «دا»
در انتها، ذكر خاطره‌ای از خانم حسینی درباره واكنش رهبر انقلاب به این كتاب خواندنی است:

در بهمن ماه سال 88 كه به مناسبت سی‌امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و بیستمین سالگرد تاسیس دفتر ادبیات و هنر مقاومت در جلسه‌ای نیمه خصوصی خدمت رهبر معظم انقلاب بودیم، بعد از سخنرانی آقایان بنیانیان و سرهنگی، حضرت آقا شروع به سخنرانی كردند، ابتدا از دفتر تشكر كردند و از چند كتاب دفتر و حوزه كه مطالعه فرموده بودند اسم بردند و تاكید كردند كه بعضی را بارها مطالعه كرده‌اند. به كتاب «دا» كه رسیدند، گفتند: «من اخیراً كتاب یك خانم را به نام «دا» مطالعه كردم، كتاب بسیار خوب و تاثیرگذاری است». یكی از حضار گفت: بله، این اثر، خاطرات خانم حسینی است كه در این جلسه هم حضور دارند. من به فاصله نزدیكی از آقا نشسته بودم؛ ایشان رو به خانم‌ها كردند و پرسیدند: «كدامیك از شما خانم حسینی هستید؟» عرض كردم: آقا من هستم. اولین سوالشان این بود كه «دا» چطورند؟ من «دا» را كه در جلسه حضور داشت به آقا نشان دادم و گفتم: ایشان هستند. جالب اینجا بود كه آقا با مادرم به عربی غیرفصیح و محلی صحبت كردند! «دا» از هیجان بغض كرده بود و نمی‌توانست جواب بدهد.

نوشته شده توسط سید در دوشنبه بیستم اردیبهشت 1389 |

نوشته شده توسط سید در دوشنبه بیستم اردیبهشت 1389 |

نوشته شده توسط سید در یکشنبه نوزدهم اردیبهشت 1389 |

نوشته شده توسط سید در یکشنبه هشتم فروردین 1389 |